Διεθνές Συνέδριο: «Θρησκευτικός Φονταμενταλισμός: Γένεση και Εξέλιξη ενός Φαινομένου». Διαπιστώσεις και Τελικές Παρατηρήσεις.

Ορισμός και Κίνδυνοι του Φονταμενταλισμού:

• Ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός αποτελεί παραμόρφωση του θρησκευτικού φαινομένου και απειλεί τόσο την ενότητα των θρησκευτικών κοινοτήτων όσο και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών.
• Φαινόμενα βίας, μεσσιανισμού, φανατισμού και αποκλεισμού του διαφορετικού στο όνομα της παραδόσεως υπονομεύουν τα θεμέλια της Εκκλησίας και του πολιτισμού.
• Ο φονταμενταλισμός μπορεί να συνυπάρξει με τον εθνοφυλετισμό, κάτι που παρατηρείται σε Ορθόδοξες Εκκλησίες και ομάδες της διασποράς, καθώς και σε Εκκλησίες άλλων δογμάτων.

Αντίδοτα και Λύσεις:

• Ο ειλικρινής διαθρησκειακός διάλογος αποτελεί «αντίδοτο» στις φονταμενταλιστικές τάσεις και αφορμή συνάντησης των θρησκειών με τον σύγχρονο πολιτισμό.
• Το Διεθνές Παρατηρητήριο Θρησκευτικού Φονταμενταλισμού (ΔΠΘΦ) στοχεύει στην ανάδειξη του δημιουργικού χαρακτήρων των θρησκειών και της συμβολής της υγιούς θρησκευτικότητας στην ενότητα των δημοκρατικών κοινωνιών.
• Η εκπαίδευση είναι κρίσιμη για τη διαμόρφωση δημοκρατικής συνείδησης και την ενθάρρυνση του διαλόγου και της συνύπαρξης στον δημόσιο χώρο.
• Η συνεργασία των θρησκειών, στο πλαίσιο της θρησκευτικής ελευθερίας, μπορεί να συμβάλει στη συγκρότηση της ενότητας του σύγχρονου πολιτισμού.
• Η λογοτεχνία και εν γένει οι τέχνες μπορούν να αποτελέσουν αντίδοτο στον φονταμενταλισμό, ενθαρρύνοντας τον διάλογο, την ενσυναίσθηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας.

Ρόλος Θρησκευτικών Ηγετών και Κοινοτήτων:

• Οι θρησκευτικές κοινότητες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη πρέπει να αποτελέσουν συνεκτικό ιστό ενότητας στις νέες κοινωνίες που δημιουργούνται από τις μετακινήσεις πληθυσμών.
• Οι αποφάσεις της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης υποστηρίζουν τις προσπάθειες της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην αναχαίτιση της διαιρετικής επίδρασης των φονταμενταλιστικών τάσεων.
• Ο θρησκευτικός ηγέτης αποτελεί καταλυτική δύναμη στην ανάσχεση της μισαλλοδοξίας και του εθνικού θρησκευτικού παροξυσμού.
• Το ΔΠΘΦ, με το ερευνητικό, επιστημονικό και επιμορφωτικό του έργο, φιλοδοξεί να συμβάλλει στην πρόληψη φαινομένων βίας και μισαλλοδοξίας.

Προκλήσεις και Σύγχρονες Εκφάνσεις:

• Η πολιτική αστάθεια και η ταύτιση της θρησκευτικής με την εθνική ταυτότητα τροφοδοτούν τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό σε περιοχές όπως τα Δυτικά Βαλκάνια.
• Ο φονταμενταλισμός εκδηλώνεται και ως ιδεολογικοποίηση της εκκλησιολογίας, οδηγώντας σε αντικανονικό εκκλησιολογικό ήθος, αντιθεσμικότητα και γεροντισμό.
• Η άκριτη αποδοχή και η απολυτοποίηση του επώνυμου και ανώνυμου σύγχρονου θρησκευτικούλόγου έτσι όπως καταγράφεται στο διαδίκτυο μπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισμό και βία.
• Εκφάνσεις του φονταμενταλισμού παρατηρήθηκαν στον χώρο της υγείας, με την απόρριψη ιατρικών πρακτικών λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων (π.χ. στην πανδημία COVID-19).
• Η ψηφιακή τεχνολογία, μέσω φαινομένων όπως οι «Ortho-Bros» της Αμερικής, συμβάλλει στην αναπαραγωγή φονταμενταλιστικών, αντι-φιλελεύθερων και πατριαρχικών προτύπων στην Ορθοδοξία.
• Η διαλεκτική θρησκευτικού φονταμενταλισμού και λαϊκισμού μπορεί να οδηγήσει στην ιεροποίηση του λαού και την πολιτικοποίηση της πίστης.

ΠΗΓΕΣ: antidosis